کانیبالیسم (Cannibalism)

پدیده نوک زدن مرغ‌ها به پر و بال همدیگر در مرغ‌های تخمگذار یکی از مسایل مهمی است که باعث به هم خوردن آسایش گله می‌شود. البته بروز این عارضه در مرغ‌های درون قفس نسبت به مرغ‌‌هایی که بر روی بستر پرورش داده می‌‌شوند، کمتر است. عامل این اختلال رفتاری به‌خوبی شناخته نشده است اما مدیریت ضعیف گله نظیر کمبود مواد مغذی بخصوص مواد معدنی و پروتئین، تراکم بالای گله، تهویه نامطلوب، شدت نور زیاد و دمای بالای سالن در بروز این عارضه نقش مهمی دارد. علاوه بر این تحقیقات نشان می‌‌دهد که شرایط مدیریتی و تغذیه‌ای نامطلوب و نامناسب در دوره پرورش پولت‌ها در بروز این عارضه در طی دوره تخمگذاری موثر است. حداقل تفاوت‌‌های محیطی در سالن‌‌های دوره پرورش و دوره تخمگذاری نظیر یکنواختی سیستم دانخوری، آبخوری و حتی زمان خوراک دهی باعث کاهش پدیده نوک زدن در گله‌‌های مرغ تخمگذار می‌‌گردد. لذا سیستم پرورش پولت‌‌هاو مرغ‌های تخمگذار حتی‌الامکان باید مشابه هم باشند.

در طي دوره تخمگذاري، در بعضی از مرغ‌ها به دلیل بزرگ بودن تخم‌‌مرغ باعث بیرون‌زدگی (پرولاپس) مقعد شده و همین عامل می‌‌تواند باعث تحریک سایر مرغ‌ها برای نوک زدن به قسمت مقعد شده و باعث بروز ناهنجاری به نام کانیبالیسم در گله می‌شود. مهمترین عامل بروز کانیبالیسم در مرغ‌های تخمگذار، تغذیه و مدیریت ضعیف سالن‌‌های تولید می‌‌باشد. بالانس نبودن جیره از نظر مواد مغذی نظیر میزان پروتئین، اسیدهای آمینه ضروری (متیونین)، سدیم، فسفر و از مهمترین عوامل تغذیه‌‌ای در بروز کانیبالیسم محسوب می‌‌گردند. البته زیادی سدیم و انرژی جیره در افزایش این ناهنجاری موثرند. تحقیقات نشان می‌‌دهد که افزایش فیبر جیره باعث کاهش بروز کانیبالیسم در گله می‌شود همچنین فرم خوراک هم در وقوع این عارضه تأثیرگذار است بطوریکه تحقیقات نشان می‌‌دهد که مرغ‌‌هایی که از خوراک آردی (Mash) استفاده می‌‌کنند دارای پوشش پر بهتر با ضایعات پوستی و کانیبالیسم کمتری نسبت به مرغ‌‌هایی دارند که همان جیره را به صورت پلت شده مصرف می‌‌نمایند. در سیستم بستر استفاده از چوب خواب (Perch) در کف سالن مکان مناسبی برای استراحت و آسایش مرغ‌ها فراهم می‌‌آورد لذا در سیستم بستر نصب چوب خواب بر روی بستر باعث کاهش چشمگیر نوک زدن و وقوع کانیبالیسم در گله می‌شود. تحقیقات صورت گرفته نشان‌دهنده اهمیت زیاد ارتفاع این چوب خواب‌‌ها از کف بستر است به نحوی که چوب خواب‌‌هایی که در ارتفاع 70 سانتیمتری از کف سالن قرار دارند نسبت به ارتفاع 45 سانتیمتری اثر قابل‌ملاحظه‌ای در کاهش میزان کانیبالیسم گله دارد.

افزايش پروتئين جيره، افزايش فيبرجيره، کاهش انرژی جیره، خالی نگذاشتن دانخوری‌‌ها، استفاده از مکمل‌های ویتامینی و الکترولیت‌‌ها از طریق آب آشامیدنی، بهبود تهویه سالن، کاهش درجه حرارت سالن، کم کردن شدت نور و استفاده از لامپ قرمز در سالن و كاهش تراكم مرغ‌ها در قفس از مهمترین اقدامات لازم برای پیشگیری و درمان مرغ‌ها می‌‌باشد.