شیوه نظارت و بازدید از واحد مرغ تخمگذار توسط کارشناس
یکی از مباحث مهم در مدیریت پرورش مرغ تخمگذار، بازدید و سرکشی منظم از فارم میباشد. برای حفظ امنیت زیستی و جلوگیری از انتشار بیماری، بازدید باید از انبار خوراک و محل تهیه دان شروع و در ادامه از سالنهای تولید (از گلههای جوان به سمت گلههای با سن بالاتر) و در نهایت قسمت جمعآوری و بستهبندی تخممرغ مورد بازدید قرار گیرد. مهمترین مواردی که یک کارشناس یا مدیر یک واحد مرغ تخمگذار، قبل و در هنگام بازدید از یک مزرعه مرغ تخمگذار باید مد نظر قرار دهد به شرح ذیل میباشد.
الف) موارد قبل از بازدید:
* بررسی آمار میزان تلفات روزانه و هفتگی گله همیشه برای مدیر و به خصوص دامپزشک فارم اهمیت ویژهای دارد. مدیر و یا کارشناس فارم باید تشخیص دهد که آیا این میزان تلفات با توجه به سن، اقلیم و شرایط مدیریتی در حد قابل قبولی هست؟ بر اساس توصیه اغلب دفترچههای راهنمای پرورش مرغ تخمگذار، میزان تلفات هفتگی در گله جوان را 0.1 درصد ذکر نمودهاند که در شرایط مدیریتی کشورمان درصد میزان تلفات هفتگی گله جوان تا 0.2 درصد هم (بدون علایم مشکوک) طبیعی است. اگر میزان تلفات هفتگی بیشتر از این محدوده شود نیاز به بررسی تلفاتها و کالبدگشایی برای یافتن علت تلفات میباشیم. با افزایش سن مرغها میزان تلفات مرغها به صورت تدریجی افزایش مییابد بطوریکه در هفتههای پایانی ممکن است این میزان تلفات به 0.3 درصد در هفته نیز برسد. در شرایط طبیعی علت عمده تلفات گلههای پیر ناشی از ناهنجاریهای دستگاه تناسلی (پرولاپس، پریتیونیت و سالپنژیت) و یا مرغهایی است که به دلایل مختلف وازده شدهاند.
* میزان تولید تخممرغ در کنار میزان تلفات گله بهعنوان اصلیترین آمارهایی است که با یک حساسیت ویژه توسط مدیر و یا کارشناس فارم باید مورد بررسی قرار گیرد. علاوه بر میزان تولید لازم است به منحنی تغییرات تولید نیز توجه شود و بررسی شود که آیا منحنی تولید گله دارای افتهای ناگهانی است؟ در شرایط قابل قبول منحنی تولید گله باید در محدوده حداقل و حداکثر تولید ارایه شده توسط راهنمای پرورش سویه مورد نظر باشد. لازمه آن ترسیم گراف میزان تولید تخممرغ گله و مقایسه آن با شرایط استاندارد تولید میباشد. با استفاده از نرمافزار پیوستی میتوان با وارد کردن درصد تولید هفتگی همزمان نمودار تولید گله و مقایسه آن با شرایط استاندارد را مشاهده نمود.
* بررسی آمار مقدار خوراک و آب مصرفی روزانه مرغها باید مورد توجه قرار گرفته و بررسی شود که آیا این میزان مصرف خوراک و آب مصرفی روزانه با توجه به سن، میزان تولید و فصل سال با شرایط استاندارد مطابقت دارد؟ آیا اخیراً تغییری در مصرف خوراک رخ داده است؟
* آخرین میانگین وزنی گله و پراکندگی وزن گله مورد بررسی قرار گیرد و مشخص شود که آیا میانگین وزن گله دارای پراکندگی80 تا 90% از میانگین وزن استاندارد را داراست؟
لذا بررسی آمارهای مربوط به میزان تلفات، میزان تولید تخممرغ و خوراک مصرفی بهعنوان پایه اطلاعاتی باید قبل از بازدید از سالنها مورد بررسی قرار گیرد. کاهش مصرف خوراک یا تولید و یا افزایش تلفات میتواند بهعنوان یک زنگ خطر محسوب شود. در این خصوص در درجه اول باید تحقیق شود که این تغییرات ناشی از اشتباهات آماری است یا خیر. در صورت کاهش در مصرف خوراک یا تولید تخممرغ و یا افزایش تلفات گله بهتر است بجای آمار روزانه به آمار هفتگی توجه نمود زیرا تجربه نشان داده که اشتباهات آماری و یا مدیریتی نظیر جمع نشدن کامل تخممرغ و حتی جا ماندن تلفات در یک یا چند روز ممکن است باعث این اشتباهات شود.(منبع:کتاب مدیریت کاربردی واحدهای مرغ تخمگذار)